Collatio
Proverbia 22
Vulgata Clementina et Septuaginta (editio Sixtina, 1587), versu post versum.
| Vulgata Clementina | Septuaginta (editio Sixtina, 1587) | |
|---|---|---|
| 1 | Melius est nomen bonum quam divitiae multae; super argentum et aurum gratia bona. | Αἱρετώτερον ὄνομα καλὸν ἢ πλοῦτος πολύς, ὑπὲρ δὲ ἀργύριον καὶ χρυσίον χάρις ἀγαθή. |
| 2 | Dives et pauper obviaverunt sibi: utriusque operator est Dominus. | Πλούσιος καὶ πτωχὸς συνήντησαν ἀλλήλοις, ἀμφοτέρους δὲ ὁ κύριος ἐποίησε. |
| 3 | Callidus vidit malum, et abscondit se; innocens pertransiit, et afflictus est damno. | Πανοῦργος ἰδὼν πονηρὸν τιμωρούμενον κραταιῶς αὐτὸς παιδεύεται, οἱ δὲ ἄφρονες παρελθόντες ἐζημιώθησαν. |
| 4 | Finis modestiae timor Domini, divitiae, et gloria, et vita. | Γενεὰ σοφίας φόβος Κυρίου, καὶ πλοῦτος, καὶ δόξα, καὶ ζωή. |
| 5 | Arma et gladii in via perversi; custos autem animae suae longe recedit ab eis. | Τρίβολοι καὶ παγίδες ἐν ὁδοῖς σκολιαῖς, ὁ δὲ φυλάσσων τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἀφέξεται αὐτῶν. |
| 6 | Proverbium est: adolescens iuxta viam suam; etiam cum senuerit, non recedet ab ea. | — |
| 7 | Dives pauperibus imperat, et qui accipit mutuum servus est foenerantis. | Πλούσιοι πτωχῶν ἄρξουσι, καὶ οἰκέται ἰδίοις δεσπόταις δανειοῦσιν. |
| 8 | Qui seminat iniquitatem metet mala, et virga irae suae consummabitur. | Ὁ σπείρων φαῦλα θερίσει κακὰ, πληγὴν δὲ ἔργων αὐτοῦ συντελέσει· ἄνδρα ἱλαρὸν καὶ δότην εὐλογεῖ ὁ Θεὸς, ματαιότητα δὲ ἔργων αὐτοῦ συντελέσει. |
| 9 | Qui pronus est ad misericordiam benedicetur: de panibus enim suis dedit pauperi. Victoriam et honorem acquiret qui dat munera; animam autem aufert accipientium. | Ὁ ἐλεῶν πτωχὸν αὐτὸς διατραφήσεται, τῶν γὰρ ἑαυτοῦ ἄρτων ἔδωκε τῷ πτωχῷ· νίκην καὶ τιμὴν περιποιεῖται ὁ δῶρα δοὺς, τὴν μέντοι ψυχὴν ἀφαιρεῖται τῶν κεκτημένων. |
| 10 | Eiice derisorem, et exibit cum eo iurgium, cessabuntque causae et contumeliae. | Ἔκβαλε ἐκ συνεδρίου λοιμὸν, καὶ συνεξελεύσεται αὐτῷ νεῖκος, ὅταν γὰρ καθίσῃ ἐν συνεδρίῳ πάντας ἀτιμάζει. |
| 11 | Qui diligit cordis munditiam, propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem. | Ἀγαπᾷ Κύριος ὁσίας καρδίας, δεκτοὶ δὲ αὐτῷ πάντες ἄμωμοι· χείλεσι ποιμαίνει βασιλεύς. |
| 12 | Oculi Domini custodiunt scientiam, et supplantantur verba iniqui. | Οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ Κυρίου διατηροῦσιν αἴσθησιν, φαυλίζει δὲ λόγους παράνομος. |
| 13 | Dicit piger: Leo est foris; in medio platearum occidendus sum. | Προφασίζεται, καὶ λέγει ὀκνηρὸς, λέων ἐν ταῖς ὁδοῖς, ἐν δὲ ταῖς πλατείαις φονευταί. |
| 14 | Fovea profunda os alienae: cui iratus est Dominus, incidet in eam. | Βόθρος βαθὺς στόμα παρανόμου, ὁ δὲ μισηθεὶς ὑπὸ Κυρίου ἐμπεσεῖται εἰς αὐτόν. εἰσὶν ὁδοὶ κακαὶ ἐνώπιον ἀνδρὸς, καὶ οὐκ ἀγαπᾷ τοῦ ἀποστρέψαι ἀπʼ αὐτῶν, ἀποστρέφειν δὲ δεῖ ἀπὸ ὁδοῦ σκολιᾶς καὶ κακῆς. |
| 15 | Stultitia colligata est in corde pueri, et virga disciplinae fugabit eam. | Ἄνοια ἐξῆπται καρδίας νέου, ῥάβδος δὲ καὶ παιδεία μακρὰν ἀπʼ αὐτοῦ. |
| 16 | Qui calumniatur pauperem ut augeat divitias suas, dabit ipse ditiori, et egebit. | Ὁ συκοφαντῶν πένητα, πολλὰ ποιεῖ τὰ ἑαυτοῦ, δίδωσι δὲ πλουσίῳ ἐπʼ ἐλάσσονι. |
| 17 | Inclina aurem tuam, et audi verba sapientium: appone autem cor ad doctrinam meam, | Λόγοις σοφῶν παράβαλλε σὸν οὖς, καὶ ἄκουε ἐμὸν λόγον, τὴν δὲ σὴν καρδίαν ἐπίστησον, ἵνα γνῷς ὅτι καλοί εἰσι· |
| 18 | quae pulchra erit tibi cum servaveris eam in ventre tuo, et redundabit in labiis tuis: | καὶ ἐὰν ἐμβάλῃς αὐτοὺς εἰς τὴν καρδίαν σου, εὐφρανοῦσί σε ἅμα ἐπὶ σοῖς χείλεσιν· |
| 19 | ut sit in Domino fiducia tua, unde et ostendi eam tibi hodie. | Ἵνα σου γένηται ἐπὶ Κύριον ἡ ἐλπὶς, καὶ γνωρίσῃ σοι τὴν ὁδόν σου. |
| 20 | Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogitationibus et scientia: | Καὶ σὺ δὲ ἀπόγραψαι αὐτὰ σεαυτῷ τρισσῶς, εἰς βουλὴν καὶ γνῶσιν ἐπὶ τὸ πλάτος τῆς καρδίας σου. |
| 21 | ut ostenderem tibi firmitatem et eloquia veritatis, respondere ex his illis qui miserunt te. | Διδάσκω οὖν σε ἀληθῆ λόγον, καὶ γνῶσιν ἀγαθὴν ὑπακούειν, τοῦ ἀποκρίνεσθαί σε λόγους ἀληθείας τοῖς προβαλλομένοις σοι. |
| 22 | Non facias violentiam pauperi quia pauper est, neque conteras egenum in porta: | Μὴ ἀποβιάζου πένητα, πτωχὸς γὰρ ἐστι, καὶ μὴ ἀτιμάσῃς ἀσθενῆ ἐν πύλαις. |
| 23 | quia iudicabit Dominus causam eius, et configet eos qui confixerunt animam eius. | Ὁ γὰρ Κύριος κρινεῖ αὐτοῦ τὴν κρίσιν, καὶ ῥύσῃ σὴν ἄσυλον ψυχήν. |
| 24 | Noli esse amicus homini iracundo, neque ambules cum viro furioso: | Μὴ ἴσθι ἑταῖρος ἀνδρὶ θυμώδει, φίλῳ δὲ ὀργίλῳ μὴ συναυλίζου· |
| 25 | ne forte discas semitas eius, et sumas scandalum animae tuae. | μήποτε μάθῃς τῶν ὁδῶν αὐτοῦ, καὶ λάβῃς βρόχους τῇ σῇ ψυχῇ. |
| 26 | Noli esse cum his qui defigunt manus suas, et qui vades se offerunt pro debitis: | Μὴ δίδου σεαυτὸν εἰς ἐγγύην αἰσχυνόμενος πρόσωπον· |
| 27 | si enim non habes unde restituas, quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo? | Ἐὰν γὰρ μὴ ἔχῃ πόθεν ἀποτίσῃς, λήψονται τὸ στρῶμα τὸ ὑπὸ τὰς πλευράς σου. |
| 28 | Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui. | Μὴ μέταιρε ὅρια αἰώνια, ἃ ἔθεντο οἱ πατέρες σου. |
| 29 | Vidisti virum velocem in opere suo? coram regibus stabit, nec erit ante ignobiles. | Ὁρατικὸν ἄνδρα καὶ ὀξὺν ἐν τοῖς ἔργοις αὐτοῦ βασιλεῦσι δεῖ παρεστάναι, καὶ μὴ παρεστάναι ἀνδράσι νωθροῖς. |
