Collatio
Proverbia 17
Vulgata Clementina et Septuaginta (editio Sixtina, 1587), versu post versum.
| Vulgata Clementina | Septuaginta (editio Sixtina, 1587) | |
|---|---|---|
| 1 | Melior est buccella sicca cum gaudio quam domus plena victimis cum iurgio. | Κρείσσων ψωμὸς μεθʼ ἡδονῆς ἐν εἰρήνῃ, ἢ οἶκος πολλῶν ἀγαθῶν καὶ ἀδίκων θυμάτων μετὰ μάχης. |
| 2 | Servus sapiens dominabitur filiis stultis, et inter fratres haereditatem dividet. | Οἰκέτης νοήμων κρατήσει δεσποτῶν ἀφρόνων, ἐν δὲ ἀδελφοῖς διελεῖται μέρη. |
| 3 | Sicut igne probatur argentum et aurum camino, ita corda probat Dominus. | Ὥσπερ δοκιμάζεται ἐν καμίνῳ ἄργυρος καὶ χρυσὸς, οὕτως ἐκλεκταὶ καρδίαι παρὰ Κυρίῳ. |
| 4 | Malus obedit linguae iniquae, et fallax obtemperat labiis mendacibus. | Κακὸς ὑπακούει γλώσσης παρανόμων, δίκαιος δὲ οὐ προσέχει χείλεσι ψευδέσιν. |
| 5 | Qui despicit pauperem exprobrat factori eius, et qui ruina laetatur alterius non erit impunitus. | Ὁ καταγελῶν πτωχοῦ παροξύνει τὸν ποιήσαντα αὐτὸν, ὁ δὲ ἐπιχαίρων ἀπολλυμένῳ οὐκ ἀθωωθήσεται, ὁ δὲ ἐπισπλαγχνιζόμενος ἐλεηθήσεται. |
| 6 | Corona senum filii filiorum, et gloria filiorum patres eorum. | Στέφανος γερόντων τέκνα τέκνων, καύχημα δὲ τέκνων πατέρες αὐτῶν· τοῦ πιστοῦ ὅλος ὁ κόσμος τῶν χρημάτων, τοῦ δὲ ἀπίστου οὐδὲ ὀβολός. |
| 7 | Non decent stultum verba composita, nec principem labium mentiens. | Οὐχ ἁρμόσει ἄφρονι χείλη πιστὰ, οὐδὲ δικαίῳ χείλη ψευδῆ. |
| 8 | Gemma gratissima exspectatio praestolantis; quocumque se vertit, prudenter intelligit. | Μισθὸς χαρίτων παιδεία τοῖς χρωμένοις, οὗ δʼ ἂν ἐπιστρέψῃ εὐοδωθήσεται. |
| 9 | Qui celat delictum quaerit amicitias; qui altero sermone repetit, separat foederatos. | Ὃς κρύπτει ἀδικήματα, ζητεῖ φιλίαν· ὃς δὲ μισεῖ κρύπτειν, διΐστησι φίλους καὶ οἰκείους. |
| 10 | Plus proficit correptio apud prudentem, quam centum plagae apud stultum. | Συντρίβει ἀπειλὴ καρδίαν φρονίμου, ἄφρων δὲ μαστιγωθεὶς οὐκ αἰσθάνεται. |
| 11 | Semper iurgia quaerit malus: angelus autem crudelis mittetur contra eum. | Ἀντιλογίας ἐγείρει πᾶς κακὸς, ὁ δὲ Κύριος ἄγγελον ἀνελεήμονα ἐκπέμψει αὐτῷ. |
| 12 | Expedit magis ursae occurrere raptis foetibus, quam fatuo confidenti in stultitia sua. | Ἐμπεσεῖται μέριμνα ἀνδρὶ νοήμονι, οἱ δὲ ἄφρονες διαλογιοῦνται κακά. |
| 13 | Qui reddit mala pro bonis, non recedet malum de domo eius. | Ὃς ἀποδίδωσι κακὰ ἀντὶ ἀγαθῶν, οὐ κινηθήσεται κακὰ ἐκ τοῦ οἴκου αὐτοῦ. |
| 14 | Qui dimittit aquam caput est iurgiorum, et antequam patiatur contumeliam iudicium deserit. | Ἐξουσίαν δίδωσι λόγοις ἀρχὴ δικαιοσύνης, προηγεῖται δὲ τῆς ἐνδείας στάσις καὶ μάχη. |
| 15 | Qui iustificat impium, et qui condemnat iustum, abominabilis est uterque apud Deum. | Ὃς δίκαιον κρίνει τὸν ἄδικον, ἄδικον δὲ τὸν δίκαιον, ἀκάθαρτος καὶ βδελυκτὸς παρὰ Θεῷ. |
| 16 | Quid prodest stulto habere divitias, cum sapientiam emere non possit? Qui altum facit domum suam quaerit ruinam, et qui evitat discere incidet in mala. | Ἱνατί ὑπῆρξε χρήματα ἄφρονι; κτήσασθαι γὰρ σοφίαν ἀκάρδιος οὐ δυνήσεται· ὃς ὑψηλὸν ποιεῖ τὸν ἑαυτοῦ οἶκον, ζητεῖ συντριβήν· ὁ δὲ σκολιάζων τοῦ μαθεῖν, ἐμπεσεῖται εἰς κακά. |
| 17 | Omni tempore diligit qui amicus est, et frater in angustiis comprobatur. | Εἰς πάντα καιρὸν φίλος ὑπαρχέτω σοι, ἀδελφοὶ δὲ ἐν ἀνάγκαις χρήσιμοι ἔστωσαν, τούτου γὰρ χάριν γεννῶνται. |
| 18 | Stultus homo plaudet manibus, cum spoponderit pro amico suo. | Ἀνὴρ ἄφρων ἐπικροτεῖ καὶ ἐπιχαίρει ἑαυτῷ, ὡς καὶ ὁ ἐγγυώμενος ἐγγύῃ τῶν ἑαυτοῦ φίλων. |
| 19 | Qui meditatur discordias diligit rixas, et qui exaltat ostium quaerit ruinam. | Φιλαμαρτήμων χαίρει μάχαις, |
| 20 | Qui perversi cordis est non inveniet bonum, et qui vertit linguam incidet in malum. | ὁ δὲ σκληροκάρδιος οὐ συναντᾷ ἀγαθοῖς· ἀνὴρ εὐμετάβολος γλώσσῃ ἐμπεσεῖται εἰς κακὰ, |
| 21 | Natus est stultus in ignominiam suam; sed nec pater in fatuo laetabitur. | καρδία δὲ ἄφρονος ὀδύνη τῷ κεκτημένῳ αὐτήν· οὐκ εὐφραίνεται πατὴρ ἐφʼ υἱῷ ἀπαιδεύτῳ, υἱὸς δὲ φρόνιμος εὐφραίνει μητέρα αὐτοῦ. |
| 22 | Animus gaudens aetatem floridam facit; spiritus tristis exsiccat ossa. | Καρδία εὐφραινομένη εὐεκτεῖν ποιεῖ, ἀνδρὸς δὲ λυπηροῦ ξηραίνεται τὰ ὀστᾶ. |
| 23 | Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas iudicii. | Λαμβάνοντος δῶρα ἀδίκως ἐν κόλποις οὐ κατευοδοῦνται ὁδοὶ, ἀσεβὴς δὲ ἐκκλίνει ὁδοὺς δικαιοσύνης. |
| 24 | In facie prudentis lucet sapientia; oculi stultorum in finibus terrae. | Πρόσωπον συνετὸν ἀνδρὸς σοφοῦ, οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ τοῦ ἄφρονος ἐπʼ ἄκρα γῆς. |
| 25 | Ira patris filius stultus, et dolor matris quae genuit eum. | Ὀργὴ πατρὶ υἱὸς ἄφρων, καὶ ὀδύνη τῇ τεκούσῃ αὐτόν. |
| 26 | Non est bonum damnum inferre iusto, nec percutere principem qui recta iudicat. | Ζημιοῦν ἄνδρα δίκαιον οὐ καλὸν, οὐδὲ ὅσιον ἐπιβουλεύειν δυνάσταις δικαίοις. |
| 27 | Qui moderatur sermones suos doctus et prudens est, et pretiosi spiritus vir eruditus. | Ὃς φείδεται ῥῆμα προέσθαι σκληρὸν, ἐπιγνώμων· μακρόθυμος δὲ ἀνὴρ φρόνιμος. |
| 28 | Stultus quoque, si tacuerit, sapiens reputabitur, et si compresserit labia sua, intelligens. | Ἀνοήτῳ ἐπερωτήσαντι σοφίαν σοφία λογισθήσεται, ἐνεὸν δέ τις ἑαυτὸν ποιήσας, δόξει φρόνιμος εἶναι. |
